Btw-vrijstelling zorgverleners in 2026: BIG-registratie alleen is niet genoeg

In het kort

Wesselman toetst voor zorgpraktijken per dienst of de btw-vrijstelling standhoudt: een BIG-registratie alleen is in 2026 geen garantie en ook geen harde voorwaarde meer. De vrijstelling geldt alleen als de zorgverlener bevoegd is – BIG-geregistreerd of aantoonbaar gelijkwaardig gekwalificeerd – de zorg zelfstandig verleent en de behandeling een medisch doel heeft voor een individuele patiënt; ontbreekt één van deze drie voorwaarden, dan geldt 21% btw. Juist bij cosmetische behandelingen, inhuur via een bureau en nieuwe collega's zonder BIG-titel vraagt dat om een zorgvuldige beoordeling.

Belangrijkste punten

• Wettelijke basis: sinds 1 januari 2013 geldt de vrijstelling uit artikel 11 Wet OB 1968 alleen voor beroepen met een opleiding die onder de Wet BIG is geregeld.
• Gelijkwaardigheid: sinds het arrest van de Hoge Raad van 9 september 2022 kan ook een zorgverlener zonder BIG-registratie vrijgesteld zijn, als de kwaliteit aantoonbaar gelijkwaardig is.
• Zelfstandigheid: werk onder leiding en toezicht van een opdrachtgever geldt als het ter beschikking stellen van personeel en is belast met 21% btw.
• Inhuur: het rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst bij een uurtarief onder €38 geldt vanaf 31 december 2026.

Valt jouw praktijk nog onder de btw vrijstelling zorgverleners?

Wesselman ziet bij eigenaren van zorgpraktijken dat de btw-vraag zelden speelt bij de start, maar bijna altijd bij groei. Een fysiotherapiepraktijk gaat ook sportmassages aanbieden. Een huidtherapeut voegt laserbehandelingen toe. Of een vertrokken therapeut wordt tijdelijk vervangen via een bureau. Je factureert al jaren zonder btw, dus het voelt logisch dat dit zo blijft.

Toch is de vrijstelling geen eigenschap van je praktijk. Ze hangt aan de afzonderlijke dienst, aan wie die dienst uitvoert en aan de manier waarop die persoon werkt. Een behandeling die vorig jaar vrijgesteld was, kan met een andere behandelaar of een ander doel ineens belast zijn.

Dat raakt meer dan je omzet. Een vrijgestelde praktijk kan de btw op inkoop, verbouwing en inhuur niet terugvragen. Daardoor wordt personeelsbeleid ook een fiscale kwestie. Elke vaste medewerker die vertrekt en via een bureau wordt vervangen, kan je praktijk btw kosten die je nergens verrekent. Twijfel je of je fiscale structuur nog klopt? Dan begint het antwoord met een eenvoudige inventarisatie: welke diensten lever je, door wie en met welk doel?

Welke zorgverleners vallen in 2026 nog onder de btw vrijstelling zorgverleners?

In een behandeltarief van €80 zit bij een naheffing ruim €13 btw. Het bedrag geldt dan namelijk als inclusief het algemene tarief van 21%, dat volgens Taxence ook geldt voor zorg zonder medische noodzaak. Met een paar honderd behandelingen per jaar en een terugkijkperiode van enkele jaren loopt dat snel op. De toets zelf bestaat uit drie lagen.

De BIG-eis sinds 2013

De btw vrijstelling zorgverleners is een wettelijke uitzondering: een zorgverlener rekent geen btw, maar mag ook geen btw op zijn kosten aftrekken. De basis staat in artikel 11, eerste lid, onderdeel g, onder 1°, van de Wet op de omzetbelasting 1968. Volgens de toelichting in NDFR is de vrijstelling sinds 1 januari 2013 beperkt tot beroepsbeoefenaren met een voltooide opleiding waarvoor regels gelden onder de Wet BIG. Het Nederlandse artikel is gebaseerd op artikel 132, lid 1, van de Europese btw-richtlijn. Door dat Europese fundament kijken rechters steeds vaker naar de zorg zelf, los van de nationale registratie.

Gelijkwaardige kwaliteit na het arrest van 2022

De Hoge Raad oordeelde op 9 september 2022 dat een medisch pedicure onder de vrijstelling kan vallen als haar diensten kwalitatief gelijkwaardig zijn aan die van een podotherapeut. De staatssecretaris paste daarop het besluit aan, met gedeeltelijke terugwerkende kracht tot de datum van het arrest (Staatscourant 2023, 12125). De bewijslast ligt wel bij jou. Volgens Taxlive moet je je opleidingsniveau en/of je kennis en ervaring aantonen. Een certificaat van een korte cursus is daarvoor doorgaans niet genoeg. Een dossier met opleidingen, nascholing en werkervaring geeft je wel houvast.

Zelfstandig en met een medisch doel

Volgens Jongbloed Fiscaal Juristen verleent iemand die onder leiding en toezicht van een opdrachtgever werkt geen zelfstandige zorg. Er is dan sprake van het ter beschikking stellen van arbeid, en dat is belast. Daarnaast moet de dienst gericht zijn op de gezondheid van een individuele patiënt en binnen het vakgebied van het beroep vallen. Zelfstandigheid is daarmee ook voor de btw vrijstelling zorgverleners essentieel. In vijf herkenbare situaties pakt de toets zo uit:

Wat kost inhuur van zorgpersoneel als je praktijk vrijgesteld is?

Stel: een praktijkhouder met zes tot acht therapeuten ziet binnen een half jaar twee ervaren collega's vertrekken. Om de wachtlijst niet te laten oplopen, huurt hij 40 tot 60 uur per week in via een bureau, voor rond de €55 per uur. Het bureau rekent 21% btw, omdat het personeel ter beschikking stelt. De praktijk is vrijgesteld en kan die btw niet aftrekken. Bij 50 uur per week en 46 werkweken gaat het om ruim €25.000 per jaar aan btw die gewoon kosten zijn.

Inhuur via een bureau: btw die je niet terugkrijgt

In gesprekken over personeel komt dit punt bijna nooit ter sprake. Een vaste medewerker kost loon, pensioen en sociale lasten, maar geen btw. Inhuur onder leiding en toezicht kost je 21% bovenop het uurtarief. Houd je een medewerker vast, dan bespaar je dus niet alleen op werving en inwerken, maar ook op btw die je niet kunt aftrekken. Neem daarom de aanpak voor personeelsbehoud in 2026 mee in je fiscale planning. Kijk ook naar de secundaire arbeidsvoorwaarden die uitstroom in de zorg beperken.

Zzp'ers onder €38 per uur: let op het rechtsvermoeden

Een zelfstandige therapeut die zelfstandig patiënten behandelt, kan vrijgesteld factureren. Daar speelt wel een ander risico. De Wet invoering rechtsvermoeden van arbeidsovereenkomst op basis van uurtarief treedt op 31 december 2026 in werking. Werkt een zzp'er voor minder dan rond de €38 per uur, dan wordt een arbeidsovereenkomst vermoed en moet jij als opdrachtgever het tegendeel bewijzen. Werkt die zzp'er ook nog volgens jouw rooster en onder jouw aansturing, dan staat ook de zelfstandigheid onder druk die voor de vrijstelling nodig is.

Wesselman bekijkt zulke inhuurvragen als één geheel: btw, loonheffingen en arbeidsrecht liggen bij dezelfde organisatie. Zo los je het ene probleem op zonder in het andere een nieuw probleem te maken. Voor de HR-kant is personeelsadvies dat contractvorm en inzet samen bekijkt de logische aanvulling.

Zo pak je het aan:

• Zet alle inhuur van de afgelopen 12 maanden op een rij, met bureau, uren en betaalde btw.
• Bereken per vertrokken medewerker wat vervanging via een bureau inclusief btw kost, en zet dat naast een budget om personeel te behouden.
• Controleer het uurtarief van je zzp'ers. Ligt dat onder €38, leg dan vast waarom er geen arbeidsovereenkomst is.
• Leg per zzp'er vast wie de patiënt behandelt, wie het dossier beheert en wie factureert.

Hoe controleer je of je btw vrijstelling zorgverleners nog klopt?

Met één korte controle per jaar voorkom je de meeste naheffingen. Voor de btw vrijstelling zorgverleners horen deze punten er doorgaans bij:

• Dienstenlijst per behandelaar: koppel elke behandelcode aan de persoon die de behandeling uitvoert, want de vrijstelling hangt aan die combinatie.
• BIG-register of dossier over gelijkwaardigheid: bewaar per behandelaar het bewijs van registratie, of van opleiding, nascholing en ervaring.
• Medisch doel vastleggen: noteer waarom een behandeling medisch nodig is, zeker bij grensgevallen zoals laser- of littekenbehandeling.
• Aparte omzetgroepen: boek vrijgestelde en belaste omzet apart, zodat je btw-aangifte klopt.
• Inhuurcontracten: check of een bureau personeel ter beschikking stelt of zelfstandig zorg levert.
• Investeringen vooraf toetsen: laat bij een verbouwing of nieuwe apparatuur vooraf berekenen welk deel van de btw aftrekbaar is.
• Jaarlijkse review: een zorgaccountant die verslaggeving, personeel en compliance samen bekijkt ziet sneller waar een nieuwe dienst de vrijstelling raakt.

Welke btw-fouten maken zorgpraktijken het vaakst?

De meeste correcties komen niet door grote constructies, maar door kleine uitbreidingen.

Medische en cosmetische behandelingen door elkaar

Een huidbehandeling na een ongeval en dezelfde behandeling voor een mooiere huid lijken technisch gelijk. Fiscaal zijn ze dat niet: de tweede is belast tegen 21%. Praktijken met één tarief en één omzetgroep zien dat verschil over het hoofd. Bij een controle kijkt de inspecteur doorgaans naar het dossier, niet naar je prijslijst.

Denken dat vrijstelling alleen voordeel oplevert

Vrijgesteld betekent ook: geen aftrek. Bij nieuwbouw of een grote verbouwing kan dat flink in de btw lopen. Hoe zorgverleners zo'n traject aanpakken, lees je in het verhaal van huisartsen die een nieuw gezondheidscentrum in Eindhoven realiseerden. Heb je ook belaste activiteiten, zoals cosmetische zorg of belaste verhuur aan andere ondernemers? Dan kun je soms een deel van de btw terugvragen. Daarvoor heb je een goede verdeelsleutel nodig voordat de eerste factuur binnenkomt, niet erna.

Zo pak je het aan:

• Splits je prijslijst in medisch nodige en cosmetische behandelingen, met aparte codes.
• Stel bij elke behandeling zonder verwijzing of indicatie de vraag: wat is het gezondheidsdoel?
• Laat als vuistregel bij elke investering van enige omvang vooraf een btw-berekening maken.
• Herstel fouten uit het verleden zelf met een suppletie. Dat maakt het contact met de Belastingdienst doorgaans eenvoudiger.

Veelgestelde vragen

Is een fysiotherapeut vrijgesteld van btw?

Fysiotherapie is vrijgesteld zolang een BIG-geregistreerde fysiotherapeut zelfstandig een patiënt behandelt met een gezondheidsdoel. Een sportmassage zonder medische indicatie valt daar doorgaans niet onder en is belast met 21%. Houd zulke diensten daarom apart in je administratie.

Kan een zorgverlener zonder BIG-registratie btw-vrij werken?

Gelijkwaardigheid is hier het sleutelwoord. Sinds het arrest van de Hoge Raad van 9 september 2022 kan dat, als je aantoont dat je opleiding, kennis en ervaring hetzelfde kwaliteitsniveau waarborgen als een BIG-beroep. Zonder onderbouwd dossier gaat de Belastingdienst doorgaans uit van belaste dienstverlening.

Moet een zzp-verpleegkundige btw rekenen?

Zelfstandigheid bepaalt het antwoord. Behandelingen in loondienst of onder directe verantwoordelijkheid van een zorginstelling zijn vaak niet zelfstandig belastbaar. Werkt een zzp-verpleegkundige zelfstandig en verricht hij of zij verpleegkundige zorg met een therapeutisch doel, dan kan de vrijstelling gelden. Bij detachering of het uitsluitend ter beschikking stellen van personeel is meestal 21% btw verschuldigd.

Geldt de kleineondernemersregeling voor zorgverleners?

De KOR kan interessant zijn als je omzet uit belaste prestaties maximaal € 20.000 per kalenderjaar bedraagt. Vrijgestelde zorgomzet telt niet mee voor deze grens. Kies je voor de regeling, dan bereken je geen btw over je belaste omzet, maar kun je ook geen btw op kosten en investeringen aftrekken. Vergelijk daarom vooraf beide situaties.

Mag ik btw aftrekken op een praktijkruimte?

Alleen voor het belaste deel van het gebruik. Gebruik je een ruimte uitsluitend voor vrijgestelde zorg, dan is aftrek van btw op huur, verbouwing, inrichting en energiekosten meestal niet mogelijk. Gebruik je de ruimte ook voor belaste activiteiten, zoals trainingen, coaching of cosmetische behandelingen, dan kan een evenredig deel aftrekbaar zijn.

Wat gebeurt er als ik ten onrechte geen btw heb berekend?

De Belastingdienst kan naheffen, eventueel met belastingrente en een boete. Dat risico bestaat vooral wanneer een behandeling feitelijk niet therapeutisch is, wanneer personeel wordt uitgeleend of wanneer belaste en vrijgestelde omzet niet goed zijn gescheiden. Ontdek je zelf een fout, dien dan zo snel mogelijk een suppletieaangifte in.

Hoe bewijs ik dat een behandeling een gezondheidsdoel heeft?

Leg de zorginhoud vast. Denk aan een intake, anamnese, behandelplan, voortgangsnotities, verwijzing of andere onderbouwing van de medische of therapeutische noodzaak. Een verwijzing is niet altijd verplicht, maar een dossier moet wel aannemelijk maken dat de behandeling is gericht op diagnose, genezing, preventie of verlichting van gezondheidsklachten.

Conclusie

De btw vrijstelling zorgverleners hangt niet alleen af van je beroep of inschrijving in het BIG-register. Doorslaggevend zijn de concrete behandeling, het therapeutische doel, je deskundigheid en de manier waarop je werkt. Vooral bij gecombineerde praktijken, zzp-constructies, coaching, preventie, sport en cosmetische diensten is een scherpe administratieve scheiding essentieel.

Zorg daarom voor duidelijke omschrijvingen op facturen, een onderbouwd zorgdossier en een boekhouding waarin vrijgestelde en belaste omzet apart worden verwerkt. Bij twijfel over een nieuwe dienst, samenwerking of investering is vooraf advies over de btw vrijstelling zorgverleners vaak goedkoper dan een btw-correctie achteraf.