Starten als accountant: wat moet je zakelijk regelen?

Snelle samenvatting

Een accountant starten betekent naast de klassieke bedrijfsstart, inschrijven bij de KVK, kiezen van een rechtsvorm en fiscale registratie, ook voldoen aan strenge beroepsregels van de NBA en, bij wettelijke controles, een AFM-vergunning aanvragen. Wat er precies geldt, hangt af van het soort opdrachten dat je aanneemt. Wesselman begeleidt ondernemers, inclusief startende professionals, bij precies die keuzes.

• Schrijf je in bij het Handelsregister van de KVK; de gegevens gaan automatisch door naar de Belastingdienst.
• Kies bewust je rechtsvorm: de Wta stelt hier geen eisen aan, maar fiscaal maakt het verschil.
• Ga na welke beroepsregels gelden: samenstellen is lichter gereguleerd dan wettelijke controles.
• Wie wettelijke controles doet, heeft een AFM-vergunning nodig onder de Wta.
• De NBA-startersbrochure van 2024 laat zien dat starters vaak struikelen over kwaliteitseisen; bereid je voor.

Introductie

Wesselman ziet bij ondernemers die een eigen praktijk of onderneming starten steeds dezelfde onderschatting: de inschrijving bij de KVK is zo geregeld, maar daarna begint het echte werk pas. Wie zelf accountant wil worden en denkt aan een accountant starten, loopt tegen een extra laag aan. Naast alles wat elke starter regelt, gelden er beroepsregels, kwaliteitseisen en soms een vergunningplicht.

De NBA waarschuwt niet voor niets dat startende accountantspraktijken vaak moeite hebben om aan de kwaliteitseisen te voldoen, meestal door onbekendheid met de regelgeving. De beroepsorganisatie spreekt zelfs over een NBA-regelwoud waar starters doorheen moeten navigeren.

En dat is precies waar het misgaat. Je bent een vakinhoudelijk sterke accountant, maar de zakelijke en juridische inrichting van je eigen kantoor is een ander vak. Dit stuk zet op een rij wat je zakelijk regelt voordat je de eerste klant aanneemt: van rechtsvorm en registratie tot beroepsregels, vergunningen en je eigen fiscale positie. Wesselman doorliep dat hele traject zelf bij de overname van Linden Accountants in Veldhoven.

Kun je als accountant je eigen bedrijf starten?

Stel: je werkt al jaren als accountant in loondienst en je wilt voor jezelf beginnen met een kleine praktijk voor het samenstellen van jaarrekeningen. Kan dat zomaar? Grotendeels wel, maar de vrijheid hangt af van wat je aanbiedt.

Ja, een accountant mag een eigen praktijk starten, maar de zwaarte van de regels loopt sterk uiteen per opdrachtsoort. Volgens de NBA-startersbrochure gelden voor assurance-verwante opdrachten, zoals samenstelopdrachten, veel lichtere eisen dan voor praktijken die ook assurance-opdrachten of wettelijke controles uitvoeren. Doe je wettelijke controles, dan val je onder de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta) en spreekt men niet meer van een praktijk maar van een accountantsorganisatie.

Dat onderscheid bepaalt je hele opzet. Een eenmanszaak die uitsluitend administraties en jaarrekeningen samenstelt, kan relatief eenvoudig van start. Wil je in de toekomst controleopdrachten aannemen, dan bouw je vanaf dag één een zwaarder kwaliteitsstelsel op. Wesselman ziet in de praktijk dat starters die keuze te laat maken en achteraf hun hele inrichting moeten herzien.

Checklist: wat regel je bij de start van je onderneming?

Voordat we de accountant-specifieke regels induiken, eerst de basis die voor elke ondernemer geldt. Deze stappen zijn hetzelfde of je nu een accountantskantoor of een aannemersbedrijf begint.

Iedereen die een onderneming start, moet zich inschrijven bij het Handelsregister van de KVK. Dat kan meestal in de week vóór of ná de daadwerkelijke start van je activiteiten. Schrijf je je niet in terwijl je wel aan de ondernemerscriteria voldoet, dan overtreed je de Handelsregisterwet en riskeer je een geldboete, taakstraf of zelfs gevangenisstraf.

Een prettig detail: bij inschrijving krijg je automatisch een SBI-code op basis van je bedrijfsactiviteit, en de KVK geeft je gegevens direct door aan de Belastingdienst. Een aparte aanmelding bij de fiscus is dus niet nodig. Je ontvangt vanzelf je btw-nummer en de vraag of je btw-plichtig bent.

Praktisch toepassen:

• Controleer of je SBI-code klopt met je feitelijke activiteiten; een verkeerde code geeft ruis bij financiering en verzekeringen.
• Regel een zakelijke bankrekening en een boekhoudpakket vóór je eerste factuur.
• Sluit een beroepsaansprakelijkheidsverzekering af; voor accountants is dit vrijwel altijd noodzakelijk.
• Leg je algemene voorwaarden en opdrachtbevestigingen vast voordat je klanten aanneemt.

Welke rechtsvorm past bij een accountantskantoor?

Veel starters denken dat een accountantsorganisatie verplicht een bv moet zijn. Dat klopt niet. De AFM stelt namelijk vast dat de Wta geen eisen stelt aan de juridische rechtsvorm: je kunt een eenmanszaak, maatschap, bv, nv of een ander samenwerkingsverband voeren.

De keuze is dus fiscaal en organisatorisch, niet juridisch afgedwongen. En daar zit meteen een van de terugkerende vragen die Wesselman van ondernemers hoort: klopt mijn structuur nog, of laat ik geld liggen?

Eenmanszaak of vof bij de start

Begin je klein en alleen, dan is een eenmanszaak vaak het meest praktisch. Je profiteert mogelijk van de zelfstandigenaftrek en de mkb-winstvrijstelling, en je administratie blijft overzichtelijk. Nadeel: je bent privé aansprakelijk, wat voor een adviespraktijk met beroepsrisico's een reëel aandachtspunt is.

Wanneer een bv logischer wordt

Naarmate je winst stijgt of je met meerdere partners werkt, kantelt het beeld. Als vuistregel begint een bv fiscaal interessant te worden zodra je structureel meer winst maakt dan je zelf als salaris nodig hebt. Ook beperkt de bv je aansprakelijkheid en maakt hij toekomstige toetreding van partners eenvoudiger. Wesselman rekent voor ondernemers doorgaans meerdere scenario's door voordat er een definitieve keuze valt.

De cijfers in deze tabel zijn indicatief; het exacte kantelpunt hangt af van je persoonlijke situatie, overige inkomsten en de actuele tarieven.

Praktisch toepassen:

• Laat een winstprognose voor drie jaar opstellen en reken beide rechtsvormen door.
• Weeg aansprakelijkheid zwaar mee: bij advieswerk telt beroepsrisico stevig.
• Check of je klanten of toekomstige partners een specifieke vorm verwachten.
• Plan het omslagpunt: start als eenmanszaak, met een concreet moment om naar een bv te kijken.

Welke beroepsregels en kwaliteitseisen gelden er bij een accountant starten?

Hier ligt de valkuil die de meeste starters onderschatten. De NBA meldt in de startersbrochure op basis van kwaliteitstoetsingen dat startende praktijken juist door onbekendheid met de regelgeving in de problemen komen. Het gaat niet om je vakinhoud, maar om je kwaliteitsstelsel: hoe borg je onafhankelijkheid, dossiervorming, opdrachtacceptatie en permanente educatie?

De zwaarte hangt opnieuw af van je opdrachtsoort. Voor een praktijk die samenstelopdrachten uitvoert, gelden de Nadere voorschriften kwaliteitssystemen in een lichtere vorm. Zodra je assurance-opdrachten of wettelijke controles doet, wordt het regime aanzienlijk zwaarder en kom je onder scherper toezicht.

Neem een startende accountant die als eenmanszaak begint met het samenstellen van jaarrekeningen voor circa 30 tot 40 mkb-klanten. In de praktijk blijkt de eerste kwaliteitstoetsing na een paar jaar het spannendste moment: is de dossiervorming op orde, is de opdrachtacceptatie vastgelegd, klopt de onafhankelijkheidstoets? Wie dat pas op orde brengt als de toetsing wordt aangekondigd, loopt tegen een hersteltraject aan dat maanden werk kost.

Wat helpt: je kwaliteitshandboek en je processen inrichten alsof je morgen getoetst wordt, ook als dat pas over jaren gebeurt. De aanpak die Wesselman hierbij hanteert, combineert de compliance-eisen met de dagelijkse werkprocessen, zodat kwaliteitsborging geen aparte administratie wordt maar onderdeel van de routine. Precies die combinatie van compliance en praktijk voorkomt dat je twee keer werk doet.

Wanneer heb je een AFM-vergunning nodig?

Een accountantskantoor dat wettelijke controles uitvoert, bijvoorbeeld de jaarrekeningcontrole van een nv, heeft op grond van de Wta een vergunning van de AFM nodig. Dat staat helder omschreven op Ondernemersplein. Kantoren zonder deze vergunning mogen simpelweg geen wettelijke controles doen, en of een kantoor de vergunning heeft, is te controleren in het openbare AFM-register.

Voor de meeste startende praktijken is dit geen direct issue. Wie zich richt op samenstellen, advies en aangiften, heeft geen Wta-vergunning nodig. Maar het is een strategische keuze met gevolgen. Wil je op termijn controleklanten bedienen, dan bouw je een organisatie op die aan de Wta-eisen kan voldoen, en dat is een substantieel zwaarder traject dan een samenstelpraktijk.

Wesselman versterkte in september 2025 de eigen positie met de overname van Linden Accountants in Veldhoven, inclusief een auditpraktijk. Juist zo'n audit- en controlepraktijk laat zien hoeveel zwaarder het regime is: vergunning, toezicht en een strak kwaliteitsstelsel horen daar onlosmakelijk bij.

De fiscale aandachtspunten die je nu al moet regelen

Je eigen fiscale positie verdient net zoveel aandacht als die van je toekomstige klanten. Ironisch genoeg zien adviseurs het eigen huis soms als laatste. Toch bepaalt je startstructuur voor jaren hoeveel belasting je betaalt.

Denk aan de btw op je diensten, de correcte verwerking van je inkomsten- of vennootschapsbelasting en, zodra je personeel aanneemt, de loonheffingen. Fouten met loonheffingen behoren in de praktijk tot de duurste beginnersfouten, iets waar je meer over leest in de uitleg waarom je loonheffing ineens hoog uitvalt. Voor werkgevers is 2026 bovendien een jaar met veel wijzigingen, van het rechtsvermoeden bij een uurtarief tot €38 tot een nieuw rekeningnummer van de Belastingdienst per 1 mei 2026.

Ook relevant: als je met zzp'ers wilt samenwerken, raakt het per 1 juli 2026 beoogde rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst bij uurtarieven onder de €38 direct je bedrijfsmodel. Werk je onder dat tarief met een schijnzelfstandige, dan kan die aanspraak maken op arbeidsrechtelijke bescherming.

Praktisch toepassen:

• Bepaal vooraf of je btw-plichtig bent en of vrijstellingen op je dienstverlening van toepassing zijn.
• Reken je gebruikelijk-loon-verplichting door zodra je een bv overweegt.
• Leg zzp-samenwerkingen tegen het licht van de €38-grens die per 1 juli 2026 gaat gelden.
• Zet direct een correcte administratie op voor loonheffingen als je personeel aanneemt.

Professionele tips voor een soepele start

De verschillen tussen een boekhouder en een accountant zijn voor klanten niet altijd duidelijk, wat kansen biedt in je positionering; de vergelijking tussen boekhouder of accountant voor het mkb helpt je scherp te krijgen wie je wilt bedienen. Kies bewust een niche: agrarisch, familiebedrijven of een specifieke sector maakt je onderscheidend.

Houd verder rekening met een realistische aanloopperiode. In de praktijk duurt het bij dienstverleners doorgaans zes tot twaalf maanden voordat de omzet stabiliseert. Reserveer daarom een buffer die minstens die periode aan vaste lasten dekt. En onderschat de tijd voor niet-declarabele taken niet: acquisitie, administratie en kwaliteitsborging vragen bij starters al snel een fors deel van de week.

Veelgemaakte fouten die je beter voorkomt

De eerste fout is de opdrachtsoort verkeerd inschatten. Wie begint met samenstellen maar informeel toch controle-achtige uitspraken doet, begeeft zich op glad ijs. Houd je scope strak en communiceer helder wat je wel en niet levert.

Een tweede klassieker: de kwaliteitsborging uitstellen tot de eerste toetsing in zicht komt. De NBA beschrijft in de startersbrochure dat starters daar structureel op vastlopen. Bouw je stelsel meteen goed op.

De derde fout is puur fiscaal: te lang in de verkeerde rechtsvorm blijven hangen. Een adviseur die drie jaar te lang als eenmanszaak doorgaat terwijl een bv voordeliger was, laat geld liggen. Precies daarom rekent Wesselman periodiek de structuur door, want fiscale optimalisatie is geen eenmalige actie maar een terugkerende check. Tot slot: vergeet je eigen pensioen en arbeidsongeschiktheid niet. Als ondernemer bouw je dat zelf op, en dat is bij de start makkelijk over het hoofd te zien.

Veelgestelde vragen

Kun je als accountant je eigen bedrijf starten?

Ja, dat kan. Een accountant mag een eigen praktijk beginnen, maar de regels verschillen sterk per opdrachtsoort: samenstellen is lichter gereguleerd dan wettelijke controles. Voor controleopdrachten heb je bovendien een AFM-vergunning nodig onder de Wta.

Hoe kan ik starten als accountant?

Begin met de basis. Schrijf je in bij het Handelsregister van de KVK, waarna je gegevens automatisch naar de Belastingdienst gaan en je een SBI-code en btw-nummer krijgt. Kies daarna bewust je rechtsvorm en richt vanaf dag één een kwaliteitsstelsel in dat past bij de opdrachten die je wilt aannemen.

Wat kost een accountant voor een eenmanszaak?

Dat verschilt sterk per situatie. De kosten hangen af van de omvang van de administratie en of je alleen een jaarrekening samenstelt of ook advies afneemt; als vuistregel betaalt een eenmanszaak doorgaans enkele honderden tot enkele duizenden euro's per jaar. Voor een reëel beeld van tarieven en wat je ervoor krijgt, is een concreet gesprek met een kantoor de beste route.

Welke rechtsvorm is het beste voor een accountantskantoor?

Er is geen verplichte vorm. De Wta stelt geen eisen aan de rechtsvorm, dus een eenmanszaak, maatschap, bv of nv is allemaal mogelijk. De keuze is fiscaal en organisatorisch: als vuistregel wordt een bv interessanter zodra je structureel meer winst maakt dan je als salaris nodig hebt of met meerdere partners werkt.

Hoe helpt Wesselman bij het starten van een accountantspraktijk of andere onderneming?

Wesselman begeleidt ondernemers bij cruciale startmomenten. Het kantoor combineert accountancy, fiscaliteit, HR en juridisch advies onder één dak, waardoor rechtsvormkeuze, fiscale structuur, kwaliteitsborging en personeelszaken in samenhang worden geregeld. Doordat Wesselman zelf een volledig due-diligence- en integratietraject doorliep bij de overname van Linden Accountants, kent het de valkuilen van zowel starten als overnemen uit eigen ervaring.

Conclusie

Een accountant starten is meer dan een KVK-inschrijving en een mooi logo. De basis, inschrijven, rechtsvorm en fiscale registratie, regel je net als elke ondernemer. Maar daarbovenop komt een laag die de NBA niet voor niets een regelwoud noemt: beroepsregels, kwaliteitseisen en bij wettelijke controles een AFM-vergunning. Wie de opdrachtsoort en de rechtsvorm vanaf het begin goed kiest, voorkomt dure herstelacties later.

Begin dus met de vraag: welke opdrachten wil ik doen, en welke structuur past daarbij? Reken je scenario's door, richt je kwaliteitsborging meteen goed in en houd je eigen fiscale positie scherp. Of je nu in Eindhoven, Helmond of Veldhoven van start gaat, de aanpak is dezelfde. Wesselman helpt startende en groeiende ondernemers om die keuzes onderbouwd te maken, zodat compliance het uitgangspunt is en niet het sluitstuk.