Schenken en erven in het familiebedrijf: zo draag je vermogen slim over

Het korte antwoord

Vermogen of een familiebedrijf overdragen aan de volgende generatie kost belasting, maar veel minder als je het op tijd en gespreid doet. De kern: schenk je gepland en gespreid bij leven, dan benut je elk jaar opnieuw de vrijstellingen en blijf je vaak in het lage tarief. Wacht je tot het overlijden, dan komt alles in één keer binnen en betaalt de volgende generatie meer. Voor het bedrijf zelf bestaat een aparte regeling die een groot deel kan vrijstellen, mits je aan de voorwaarden voldoet.

• Schenk- en erfbelasting kennen voor partners en kinderen een laag tarief in de eerste schijf en een hoger tarief daarboven. Spreiden loont dus.
• In 2026 mag je als ouder € 6.908 per jaar belastingvrij aan je kind schenken. Voor anderen is dat € 2.769.
• Eenmalig (kind 18 tot 40 jaar) mag je verhoogd schenken: € 33.129 vrij te besteden, of € 69.009 voor een dure studie.
• Voor de overdracht van het bedrijf zelf bestaat de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR), die de afgelopen jaren is hervormd. De voorwaarden zijn streng en de bedragen veranderen, dus laat dit vooraf doorrekenen.
• Een testament en een levenstestament zorgen dat het volgens jouw wens gaat, niet volgens de wettelijke standaard.

Waarom timing het verschil maakt

Schenken en erven voelt als iets voor later. Juist dat uitstel kost geld. Schenk- en erfbelasting werken met schijven: over de eerste schijf betalen partners en kinderen een laag tarief, over alles daarboven een hoger. Wie alles in één keer nalaat bij overlijden, duwt een groot deel in dat hogere tarief. Wie gespreid schenkt bij leven, benut elk jaar opnieuw de vrijstelling en houdt het bedrag per keer laag.

Bij Wesselman, gecertificeerd Trusted Family Business Advisor, draait estate planning niet om een trucje maar om rust, overzicht en zekerheid. Monique D'Elfant, specialist estateplanning, brengt eerst de hele financiële situatie in kaart: wat heb je nodig om zelf comfortabel te blijven, wat kun je missen, en wat draag je over. Pas daarna komt de fiscale optimalisatie. Schenken wat je later zelf nodig hebt, is namelijk geen besparing maar een risico.

Wat mag je belastingvrij schenken in 2026?

Een schenkingsplan begint bij weten wat je elk jaar onbelast kunt overdragen. De vrijstellingen voor 2026:

De jaarlijkse vrijstelling kun je elk jaar opnieuw gebruiken. De eenmalig verhoogde vrijstelling geldt één keer en alleen als de ontvanger (of diens partner) tussen de 18 en 40 jaar is. Aan de eenmalige varianten zitten voorwaarden, bijvoorbeeld dat een studieschenking echt aan een opleiding van minstens € 20.000 per jaar wordt besteed.

Zelf aan de slag:

• Maak een meerjarig schenkingsplan in plaats van een eenmalige grote schenking.
• Benut de eenmalig verhoogde vrijstelling vóór het kind 40 wordt, dat is een harde grens.
• Leg elke schenking vast en bewaar het bewijs van betaling en besteding.
• Reken na of een "schenking op papier" past, en wanneer die juist niet is toegestaan.

Het bedrijf overdragen: de bedrijfsopvolgingsregeling

Voor familiebedrijven is de overdracht van de onderneming zelf het grootste vraagstuk. Daarvoor bestaat de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR), en de doorschuifregeling in de inkomstenbelasting. Samen kunnen ze een groot deel van de waarde van een draaiend bedrijf vrijstellen of fiscaal doorschuiven naar de opvolger, zodat de continuïteit niet in gevaar komt door een belastingaanslag.

De BOR is de afgelopen jaren stevig hervormd: de vrijstellingspercentages, de drempelbedragen en de voorwaarden zijn aangepast, en er gelden eisen aan onder meer het soort aandelen, de bezitsduur en de voortzetting van het bedrijf. Wat precies geldt, verschuift per jaar. Daarom is dit bij uitstek geen onderwerp om op gevoel te doen. Een verkeerde structuur of een net niet gehaalde voorwaarde kan de vrijstelling kosten.

De rode lijn: begin ruim op tijd. De BOR vraagt vaak dat je jaren vooraf de juiste stappen zet, zoals het op orde brengen van de structuur en het scheiden van beleggingsvermogen en ondernemingsvermogen. Een overdracht die je pas regelt als het moet, mist die voorbereidingstijd.

Zelf aan de slag:

• Begin minimaal enkele jaren voor de beoogde overdracht met de voorbereiding.
• Laat beoordelen welk deel van je vermogen ondernemingsvermogen is en welk deel belegging.
• Combineer de bedrijfsoverdracht met je persoonlijke estate planning, het is één geheel.
• Laat de actuele BOR-voorwaarden en bedragen doorrekenen voor jouw situatie.

Testament en levenstestament: de regie houden

Estate planning gaat verder dan belasting besparen. Zonder testament geldt de wettelijke verdeling, en die past lang niet altijd bij een familiebedrijf. Wil je dat de aandelen naar het kind gaan dat in het bedrijf werkt, en de andere kinderen op een andere manier compenseren? Dan leg je dat vast in een testament.

Daarnaast is er het levenstestament: een document dat in werking treedt als je zelf geen beslissingen meer kunt nemen, door ziekte of een ongeval. Voor een ondernemer is dat geen detail. Zonder levenstestament kan de besluitvorming in het bedrijf stil komen te liggen op het moment dat het er het meest toe doet.

Een schenkingsplan in de praktijk

Stel, je wilt je twee kinderen helpen en tegelijk je nalatenschap verkleinen. Met de jaarlijkse vrijstelling van € 6.908 per kind draag je elk jaar samen ruim € 13.000 belastingvrij over. Doe je dat structureel over een reeks jaren, dan loopt het bedrag dat je onbelast hebt overgedragen flink op, zonder dat er ooit schenkbelasting aan te pas komt.

Heb je grotere stappen voor ogen, bijvoorbeeld een kind van 30 helpen met een woning of studie, dan zet je de eenmalig verhoogde vrijstelling in (€ 33.129 vrij te besteden, of € 69.009 voor een dure studie). Het verschil met wachten tot het overlijden is groot: bij overlijden valt hetzelfde vermogen in één keer in de erfbelasting, vaak deels in het hogere tarief.

Een schenkingsplan is dus geen losse actie, maar een meerjarige route die je afstemt op wat je zelf nodig hebt en op de levensfase van je kinderen.

Let op: de valkuilen

• Schenking op papier. Wil je schenken zonder het geld nu al weg te geven, dan kan een schenking op papier. Daar zitten harde voorwaarden aan, zoals een notariële akte en een jaarlijkse rente van 6% die je ook echt moet betalen. Doe je dat niet, dan telt de schenking alsnog mee voor de erfbelasting.
• De 180-dagenregeling. Schenkingen die je binnen 180 dagen voor je overlijden doet, worden voor de erfbelasting bij de erfenis opgeteld. Last-minute schenken om belasting te ontlopen werkt dus niet. Op tijd beginnen is de enige route die wel werkt.
• Vergeten voorwaarden bij de BOR. Een net niet gehaalde bezits- of voortzettingseis kan de hele vrijstelling kosten. Dit is geen onderwerp om op gevoel te doen.

Veelgestelde vragen

Hoeveel mag ik in 2026 belastingvrij aan mijn kind schenken?

In 2026 mag je als ouder € 6.908 per jaar belastingvrij aan je kind schenken. Daarnaast kun je eenmalig verhoogd schenken als je kind tussen de 18 en 40 jaar is: € 33.129 vrij te besteden, of € 69.009 voor een dure studie.

Waarom is schenken bij leven voordeliger dan nalaten?

Omdat je bij leven elk jaar opnieuw de vrijstelling gebruikt en per schenking vaak in het lage tarief blijft. Bij overlijden komt alles in één keer binnen, waardoor een groter deel in het hogere tarief valt. Spreiden over meer jaren drukt de belasting.

Wat is de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR)?

De BOR is een fiscale regeling die de overdracht van een draaiend bedrijf aan de opvolger fiscaal verlicht, zodat de continuïteit niet in gevaar komt. Een deel van de waarde kan worden vrijgesteld, mits je aan de voorwaarden voldoet. De regels en bedragen zijn de afgelopen jaren gewijzigd, dus laat ze voor jouw situatie doorrekenen.

Heb ik een testament nodig als ik een familiebedrijf heb?

Zonder testament geldt de wettelijke verdeling, die zelden past bij een familiebedrijf. Met een testament bepaal je zelf wie de aandelen krijgt en hoe je andere erfgenamen compenseert. Een levenstestament regelt daarnaast de besluitvorming als je zelf tijdelijk of blijvend uitvalt.

Hoe helpt Wesselman bij vermogensoverdracht?

Wesselman brengt eerst je financiële situatie en wensen in kaart en stelt daar een schenkings- of estate plan op af. Specialist estateplanning Monique D'Elfant en de fiscalisten combineren de persoonlijke kant met de bedrijfsoverdracht, zodat schenken, testament en BOR samen één plan vormen.

Tot slot

Vermogen of een familiebedrijf overdragen kost het minst als je het ziet als een meerjarig plan, niet als een eenmalige actie. Schenk gespreid bij leven en benut elk jaar de vrijstellingen, regel het testament en levenstestament, en begin op tijd met de bedrijfsopvolging zodat je aan de voorwaarden van de BOR kunt voldoen.

De rode draad: wie wacht, betaalt meer en levert regie in. Wil je weten wat in jouw situatie de slimste route is? Plan een gesprek met Monique D'Elfant. Wesselman begeleidt dga's en familiebedrijven in de regio Eindhoven, Helmond en Veldhoven bij het overdragen van vermogen naar de volgende generatie.