Bedrijfsopvolgingsregeling 2026: voldoet uw familiebedrijf aan de voorwaarden voor de BOR?

Snelle samenvatting

Wesselman begeleidt mkb- en familiebedrijven bij bedrijfsopvolging en toetst daarbij of de fiscale structuur nog aansluit op een overdracht aan de volgende generatie. De bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) kan ondernemingsvermogen bij schenking of vererving grotendeels vrijstellen: tot € 1.534.500 in 2026 voor 100% en het meerdere voor 75%, mits sprake is van een actieve onderneming die aan de bezits-, voortzettings- en vermogenseisen voldoet. Beleggingsvermogen en, sinds 2026, preferente aandelen vallen er in beginsel buiten.

Belangrijkste punten

• De vrijstelling geldt per objectieve onderneming, niet per verkrijger: ondernemingsvermogen tot € 1.534.500 (2026) is 100% vrijgesteld, het surplus voor 75% (InView).
• De voortzettingseis is sinds 1 januari 2025 verkort van 5 naar 3 jaar (Ondernemersplein).
• Per 1 januari 2026 komen alleen gewone aandelen nog in aanmerking voor BOR en doorschuifregeling; preferente aandelen en trackingstocks zijn in beginsel uitgesloten, tenzij ze voortkomen uit een gefaseerde opvolging (aaff).
• Ondernemers die pas ruim na hun AOW-leeftijd startten, krijgen per 2026 een langere bezitseis, gericht tegen constructies puur voor belastingvoordeel (Ondernemersplein).
• Nederland telt circa 300.000 familiebedrijven, goed voor ruim 30 procent van alle banen (ABN AMRO, op basis van CBS-cijfers).

Waarom valt een familiebedrijf zo vaak net buiten de BOR?

Wesselman ziet bij familiebedrijven in de regio Eindhoven, Helmond en Veldhoven dat de vraag zelden is óf de bedrijfsopvolgingsregeling familiebedrijf-vermogen kan ontlasten. De vraag is welk déél van de balans meetelt. En daar loopt het mis: het pand dat verhuurd wordt aan derden, de effectenportefeuille die jarenlang is opgebouwd uit winstreserves, de rekening-courant met de holding.

Stel, een dga draagt de aandelen in een productiebedrijf met ruim 40 medewerkers over aan twee kinderen. Op papier een klassiek opvolgingsdossier. In de praktijk blijkt bij het uitpluizen van de balans dat een deel van het vermogen als belegging kwalificeert en dus buiten de faciliteit valt. Het verschil tussen wat de familie dacht over te dragen en wat fiscaal daadwerkelijk kwalificeert, kan in dat soort dossiers om honderdduizenden euro's aan grondslag gaan.

De urgentie neemt toe. Volgens ABN AMRO is bijna 13 procent van alle ondernemers met minimaal twee werkzame personen inmiddels 65 jaar of ouder, tegenover ruim 7 procent in 2010. Dat is een golf overdrachten die eraan komt, terwijl de regels juist strenger worden. Wie de balans pas op het moment van schenken laat beoordelen, heeft geen tijd meer om iets te repareren.

Wat zijn de voorwaarden van de bedrijfsopvolgingsregeling familiebedrijf in 2026?

De kern is simpel te formuleren, maar niet simpel te halen. Er moet sprake zijn van een materiële onderneming, de schenker of erflater moet die lang genoeg hebben gehad, en de opvolger moet doorgaan. Voor een bedrijfsopvolgingsregeling familiebedrijf moeten deze voorwaarden steeds in samenhang worden getoetst.

De bezitseis: hoe lang moet je het bedrijf al hebben?

Bij schenking geldt doorgaans een langere bezitsperiode dan bij overlijden. Nieuw per 1 januari 2026: ondernemers die later dan twee jaar na hun AOW-leeftijd met het bedrijf begonnen, moeten volgens Ondernemersplein langer eigenaar zijn geweest voordat schenken of erven kwalificeert. Die aanscherping richt zich op ondernemingen die vlak voor het einde zijn opgetuigd om vermogen fiscaal vriendelijk door te sluizen.

De voortzettingseis: drie jaar in plaats van vijf

Sinds 1 januari 2025 moet de opvolger de onderneming nog drie jaar voortzetten in plaats van vijf (Ondernemersplein). Dat maakt de regeling praktischer voor families waar de tweede generatie na verloop van tijd wil herstructureren of een deel wil verkopen. Let op: staken of verkopen binnen die periode kan de vrijstelling geheel of gedeeltelijk terugdraaien.

Welke aandelen tellen nog mee?

De grootste breuk zit hier. Per 1 januari 2026 beperkt de wetgever de toegang tot BOR en doorschuifregeling tot gewone aandelen; preferente aandelen en trackingstocks vallen er in beginsel buiten, tenzij ze zijn ontstaan in het kader van een gefaseerde bedrijfsopvolging (aaff). Veel familiestructuren uit de jaren daarvoor draaien juist op cumprefs. Die structuren verdienen nu een herbeoordeling.

Praktisch toepassen:

• Trek de aandeelhoudersregisters van alle vennootschappen op en markeer per soort aandeel: gewoon, preferent of tracking.
• Zijn er preferente aandelen? Leg vast wanneer en waarom ze zijn ontstaan; de link met een eerdere gefaseerde opvolging is bepalend.
• Bepaal per vennootschap de startdatum van de bezitsperiode en zet die af tegen de gewenste schenkdatum.
• Check of de opvolger de komende drie jaar realistisch kan voortzetten; twijfel daarover is een reden om de planning aan te passen, niet om te versnellen.

Hoeveel scheelt de BOR nu echt bij een overdracht?

Een rekenvoorbeeld maakt het tastbaar. Neem een familiebedrijf waarvan het kwalificerende ondernemingsvermogen rond de € 3 miljoen ligt, over te dragen aan één kind. De cijfers hieronder zijn illustratief en gebaseerd op de vrijstellingssystematiek van InView; je eigen uitkomst hangt af van tarief, structuur en verkrijgerschap. Bij een bedrijfsopvolgingsregeling familiebedrijf bepaalt vooral de kwalificatie van het vermogen hoeveel voordeel resteert.

Het derde scenario is het leerzaamste. Eén verkeerd geëtiketteerde vermogenspost verhoogt de belaste grondslag fors, terwijl er aan de onderneming zelf niets is veranderd. Daarom begint elk serieus opvolgingstraject met een vermogensetikettering, niet met een schenkingsakte.

Ook het onderscheid tussen schenken en vererven speelt mee. Wie de route wil vergelijken, vindt in het draaiboek voor het overdragen of verkopen van een familiebedrijf de volgorde van stappen terug, en in de analyse over erfbelasting en bedrijfsopvolging wat er misgaat als er niets is vastgelegd.

Welke stappen zet je nu om de BOR veilig te stellen?

De volgorde is belangrijker dan de snelheid. Deze checklist gebruiken adviseurs in de praktijk als vertrekpunt bij een opvolgingsdossier in een familiebedrijf. Een bedrijfsopvolgingsregeling familiebedrijf vraagt daarbij om afstemming tussen fiscale, juridische en familiekeuzes.

Checklist bedrijfsopvolging voor familiebedrijven:

• Etiketteer het vermogen eerst. Zonder helder onderscheid tussen ondernemings- en beleggingsvermogen is elke berekening van de vrijstelling giswerk.
• Beoordeel de aandelensoorten. Preferente aandelen en trackingstocks vragen na de wijziging per 2026 om een expliciete onderbouwing.
• Zet de bezitsperiode op een tijdlijn. Recente herstructureringen of aankopen kunnen de teller opnieuw laten lopen.
• Toets de voortzettingscapaciteit van de opvolger. Drie jaar doorgaan is een harde eis, geen intentieverklaring.
• Stem testament en schenkingsplan op elkaar af. Een testament dat afwijkt van de schenkingsroute kan de faciliteit onbedoeld doorkruisen.
• Regel het bedrijfspand apart. Vastgoed in privé of in een aparte bv heeft een eigen fiscale behandeling, inclusief overdrachtsbelasting.
• Leg de familieafspraken schriftelijk vast. Niet-actieve kinderen, stemrecht en financiering zijn de meest voorkomende bron van latere discussie.

De combinatie van fiscale, juridische en HR-vraagstukken is precies waarom Wesselman opvolging als één traject inricht in plaats van als losse adviezen: de aandelenoverdracht, de arbeidsvoorwaarden van meewerkende familieleden en het testament raken elkaar allemaal.

Praktisch toepassen:

• Plan de vermogensetikettering minimaal 12 tot 24 maanden voor de beoogde overdrachtsdatum.
• Vraag jaarlijks een korte toets aan of wetswijzigingen jouw structuur raken; 2025 en 2026 brachten allebei ingrepen.
• Leg per kind vast: wie krijgt aandelen, wie krijgt compensatie, en waaruit wordt die compensatie betaald.
• Bewaar de onderbouwing van de kwalificatie als ondernemingsvermogen in het dossier, niet alleen in het hoofd van de adviseur.

Waar loopt een overdracht in de praktijk vast?

De meest kostbare fout is niet fiscaal. Het is timing.

Veel ondernemers wachten met de bedrijfsopvolgingsregeling tot de opvolger "er klaar voor is". Maar de bezitseis en de aandelenvoorwaarden werken met terugwerkende kracht op keuzes die jaren eerder zijn gemaakt. Wie in 2026 pas begint met nadenken over een structuur uit 2019, kan bepaalde routes simpelweg niet meer nemen. Bij een bedrijfsopvolgingsregeling familiebedrijf is vroeg starten daarom vaak belangrijker dan snel handelen.

Een tweede valkuil: vastgoed dat losjes is meegenomen. Bij overdracht van een bedrijfspand speelt naast de BOR ook de overdrachtsbelasting, met eigen tarieven per 2026 en een eigen beoordeling of het om grond, een pand of aandelen in een vastgoedvennootschap gaat. Wesselman duidde in 2026 nog de uitspraak van Hof 's-Hertogenbosch over het tarief bij bouwgrond, precies omdat die kwalificatievraag in de praktijk zelden zwart-wit is. Wie hierin verdieping zoekt, kan de analyse over overdrachtsbelasting bij een bedrijfspand in 2026 ernaast leggen.

Derde valkuil: administratie die de kwalificatie niet kan onderbouwen. Een BOR-dossier staat of valt bij aantoonbaarheid, en dat begint bij een boekhouding die het onderscheid tussen activiteiten en beleggingen zichtbaar maakt. Wat dat kost en oplevert, staat uitgewerkt in de vergelijking van wat boekhouding uitbesteden een mkb-bedrijf kost in 2026.

Praktisch toepassen:

• Ga niet uit van de jaarrekening alleen: vraag een aparte fiscale kwalificatie van elke balanspost boven een door jou gekozen drempel.
• Zet vastgoed als apart spoor in het dossier, met eigen beoordeling van overdrachtsbelasting en btw.
• Loop bij elke herstructurering vooraf na wat die doet met de bezitsperiode.
• Houd een dossier bij met besluiten en datums; bij een controle is dat het verschil tussen uitleggen en aannemelijk maken.

Veelgestelde vragen

Wat houdt de bedrijfsopvolgingsregeling precies in?

De BOR is een voorwaardelijke vrijstelling in de Successiewet voor ondernemingsvermogen dat wordt geschonken of vererfd. Volgens InView is tot € 1.534.500 (2026) 100% vrijgesteld en het meerdere voor 75%. De vrijstelling wordt toegepast per objectieve onderneming, niet per verkrijger, wat bij meerdere kinderen tot een andere uitkomst leidt dan veel families verwachten.

Komt elk familiebedrijf in aanmerking voor de BOR?

Nee. Er moet sprake zijn van een materiële onderneming: beleggingsvermogen valt buiten de faciliteit, en per 1 januari 2026 komen alleen gewone aandelen nog in aanmerking, terwijl preferente aandelen en trackingstocks in beginsel zijn uitgesloten (aaff). Als vuistregel: hoe meer passief vermogen op de balans, hoe kleiner het deel dat kwalificeert.

Hoe lang moet de opvolger het bedrijf voortzetten?

Drie jaar. Sinds 1 januari 2025 is de voortzettingseis verkort van vijf naar drie jaar (Ondernemersplein). Verkoop of staking binnen die periode kan de vrijstelling geheel of deels ongedaan maken, dus toets vooraf of de opvolger die termijn realistisch aankan.

Wanneer moet je beginnen met de voorbereiding?

Ruim voor de overdracht. Omdat de bezitseis terugkijkt en herstructureringen de teller kunnen resetten, is doorgaans één tot twee jaar voorbereiding het minimum, en bij complexere structuren langer. Gezien de vergrijzing onder ondernemers, bijna 13 procent is 65-plus volgens ABN AMRO, is uitstel het grootste risico.

Hoe helpt Wesselman bij een bedrijfsopvolgingsregeling familiebedrijf-traject?

Als één samenhangend traject. Wesselman combineert fiscale kwalificatie van het vermogen, de juridische structuur van aandelen en testament en de HR-kant van meewerkende familieleden, met specialisten per vakgebied zoals M&A en schenk- en erfbelasting. Voor de fiscale kant van overdracht binnen de familie is de pagina over schenk- en erfbelasting het vertrekpunt.

Conclusie

Of je familiebedrijf in aanmerking komt voor de bedrijfsopvolgingsregeling familiebedrijf hangt af van drie toetsen die je alle drie ver van tevoren kunt voorbereiden: kwalificeert het vermogen als onderneming, klopt de bezitsperiode, en kan de opvolger drie jaar voortzetten. De wijzigingen per 2025 en 2026, de kortere voortzettingseis, de langere bezitseis voor late starters en de beperking tot gewone aandelen, maken dat structuren van vóór die jaren opnieuw beoordeeld moeten worden.

Begin met de balans, niet met de akte. Zet daarna aandelensoorten, testament en familieafspraken op één tijdlijn. Voor familiebedrijven in Veldhoven, Eindhoven en Helmond is de bedrijfsopvolgingsregeling familiebedrijf het traject waarin Wesselman fiscaliteit, recht en opvolging samenbrengt. Meer over die werkwijze staat op de pagina expertises.

Over Wesselman

Wesselman is een accountants- en adviesorganisatie die ondernemers ondersteunt bij cruciale zakelijke momenten, van starten en overnemen tot personeelsvraagstukken en fiscale compliance. Met audit, accountancy, belastingadvies, HR en juridisch advies onder één dak werkt het kantoor voor mkb- en familiebedrijven in de regio Eindhoven, Helmond en Veldhoven. Het kantoor bestaat sinds 1980 en is gecertificeerd Trusted Family Business Advisor.