Invoering UBO-register: een onnodige inbreuk op de privacy?

OPINIE | Door Monique D'Elfant & Hans Arts 

Op grond van Europese regelgeving die onder meer het witwassen van crimineel geld beoogt tegen te gaan, zullen de meeste Nederlandse entiteiten (BV, Stichtingen, Vof, etc.) iedereen die in hen uiteindelijk een economisch belang van meer dan 25% heeft, moeten registeren bij de Kamer van Koophandel. Deze uiteindelijk gerechtigden worden aangeduid als UBO (afkorting van het Engelse 'Ultimate Beneficial Owner') en de registratie bij de Kamer van Koophandel wordt daarom het UBO-register genoemd. Ontbreken echte UBO’s dan worden de statutaire bestuurders aangemerkt als 'pseudo-UBO' en moeten die worden geregistreerd. Met de invoering van het UBO-Register voldoet onze wetgever aan de Europese Richtlijn. Het is de bedoeling dat het UBO-register op 10 januari 2020 van kracht wordt.

Aan het UBO-Register kleven een paar vervelende aspecten. In het register moeten namelijk allerlei persoonsgegevens worden opgenomen over de personen die als UBO kwalificeren. Daar is op zich niks mis mee wanneer alleen onze autoriteiten inzage in dit register zouden hebben. Dat is overigens voor een deel van de UBO-informatie het geval. Echter een ander deel van de UBO-informatie in het register is wel openbaar en voor iedereen ter inzage beschikbaar. Dit betreft de naam, geboortemaand en -jaar, woonstaat, nationaliteit en de aard en omvang van het economisch belang in de entiteit.

Onnodige inbreuk privacy
Ontstaat met de komst van het UBO-Register een onnodige inbreuk op de privacy? Kunnen mensen uit nieuwsgierigheid hierin grasduinen om zo meer te weten te komen over de financiële handel en wandel van hun medemens? Immers de mens is van nature nieuwsgierig, en de ene meer dan de ander. Zo wordt de website van Funda ook veelvuldig bezocht door personen die niet perse op zoek zijn naar een huis, maar het toch leuk vinden om letterlijk een 'kijkje in de keuken' te hebben van andermans huizen.

"Ontstaat met de komst van het UBO-Register een onnodige inbreuk op de privacy? Kunnen mensen uit nieuwsgierigheid hierin grasduinen om zo meer te weten te komen over de financiële handel en wandel van hun medemens?" 

Wellicht zal online registratie van inzagen tegen een kostendekkende vergoeding de gemiddelde 'nieuwsgierige' burger weerhouden om UBO-informatie op te vragen. Maar het mag niet worden onderschat hoeveel burgers beroepshalve al toegang hebben tot het Handelsregister en met een flinterdun 'alibi' gemakkelijk toegang tot de registers hebben. Een wederzijds informatierecht waardoor een uiteindelijk belanghebbende weet wie, wanneer informatie in het UBO-register heeft ingezien, zou een welkome aanvulling zijn geweest om het primaire recht op privacy beter de waarborgen. Van deze mogelijkheid die in de Europese Richtlijn wordt genoemd, heeft onze wetgever helaas geen gebruik gemaakt.

Groter dreigingsrisico
Er komt wel een regeling om op verzoek gegevens af te schermen van UBO’s die minderjarig zijn of om een andere reden handelingsonbekwaam zijn. Daarnaast komt er nog een mogelijkheid van gegevensafscherming wanneer de UBO als gevolg van dreigingsrisico’s (chantage, ontvoering e.d.) van overheidswege politiebeveiliging heeft en daarom op een lijst van de Minister van Justitie en Veiligheid of van de hoofdofficieren van justitie staat. Dus pas als het kwaad is geschied en men al van overheidswege politiebeveiliging heeft, kan op verzoek afscherming van gegevens in het openbaar deel van het UBO-register plaatsvinden.

Het is echter niet ondenkbaar dat een uiteindelijk belanghebbende, door toedoen van het UBO-register, juist een groter dreigingsrisico loopt. Dit restrictieve beleid zou wel eens een serieuze tekortkoming kunnen zijn in het huidige voorstel van het Kabinet. Het is ook een ernstige inbreuk op de privacy van de uiteindelijke gerechtigden. Op basis van de Europese Richtlijn hoeft Nederland het afschermingsregime bij dreigingsrisico’s niet zo restrictief toe te passen.

Dit voelt aan als het spannen van het paard achter de wagen!

Heeft u een vraag over het UBO-register?

Monique D'Elfant

Monique D'Elfant helpt u graag verder!

Heeft u een vraag?

Wij helpen u graag persoonlijk verder! Nu bellen